Elk jaar op 24 april buigen Armeniërs wereldwijd het hoofd ter nagedachtenis van de onschuldige slachtoffers van de Armeense Genocide in 1915 in het Ottomaanse Rijk. Als resultaat van gewelddadigheden en wreedheden op in de geschiedenis ongekende schaal heeft ons volk meer dan anderhalf miljoen zoons en dochters verloren, daardoor onherstelbare verliezen geleden en is het daardoor slachtoffer geworden van een demografische ramp. Een grote vluchtelingenstroom kwam op gang. Vluchtelingen waarvan de nakomelingen thans een meerdere miljoenen tellende diaspora vormen, verspreid over alle continenten. Een deel streek neer in Nederland. Onze strijd voor erkenning van de genocide kent geen einde.

Elk jaar op 24 april brengen miljoenen Armeniërs in het moederland en wereldwijd, en medelevende vertegenwoordigers van andere landen, bloemen en kransen naar meerdere monumenten en standbeelden, die zijn geplaatst ter herinnering aan de tragische gebeurtenissen uit onze geschiedenis.

De Armeense gemeenschap in Nederland is geen uitzondering op deze regel. Wij zijn er echter van overtuigd dat velen onder u zich meermaals hebben afgevraagd waarom in één van de meest democratische, liberale en vrije steden ter wereld, Amsterdam, tot op heden enig teken van herinnering aan de slachtoffers van de Armeense Genocide is uitgebleven, waardoor aan de leden van onze gemeenschap geen mogelijkheid wordt geboden eerbetoon te geven aan de omgekomen landgenoten in deze catastrofe.

Een bescheiden grafsteen op een kerkhof in één van de voorsteden van Amsterdam, geplaatst dankzij een kleine groep goeddoeners, staat in onze optiek niet in verhouding tot de betrokkenheid die duizenden bewoners van een stad als Amsterdam zonder twijfel voelen bij deze tragedie, en de overtuiging die zij delen ten aanzien van de onrechtvaardigheid van de ontkenning daarvan.

Deze vraag hebben wij onszelf ook voorgelegd. Aan het begin van het jaar hebben vertegenwoordigers van de Stichting Sint Grigor Narekatsi, gesteund door de Stichting Surp Hoki Kerk Amsterdam en een aantal Amsterdamse verenigingen, zich gewend tot het bestuur van het Stadsdeel Centrum Amsterdam met het verzoek om het plaatsen van een gevelsteen met bijpassende tekst op de hoek van de Surp Hoki Kerk aan de Krom Boomssloot 22, te overwegen.

Na verloop van een aantal maanden werden wij ervan op de hoogte gesteld dat Burgemeester Van der Laan, tot eenieders groot verdriet onlangs overleden, kennis had genomen van ons voornemen tot het plaatsen van het gedenkteken. Ons werd bovendien gevraagd alle mogelijke informatie te verstrekken bij het verzoek, met name het artistieke idee en de technische details. Hiertoe zijn door ons stappen ondernomen gericht op de zo snel mogelijke realisatie van ons project. In Jerevan werd al snel één van de vooraanstaande vakmannen op het gebied van Khachkars gestrikt, Varazdat Hambartsumian. Zijn werken zijn geplaatst in alle hoeken van Armenië, onder andere op het terrein van de Moederzetel van het Heilige Echmiadzin, in Artsakh en in het buitenland. Aan de genoemde kunstenaar werd voorgesteld om een Khachkar te houwen van oranjekleurig Armeens tufsteen, met een hoogte van 260 centimeter en breedte van 100 centimeter, met daaronder de volgende gegraveerde tekst in het Armeens en Nederlands op een oppervlakte van 60 bij 120 centimeter:

“Ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de Armeense Genocide in het Ottomaanse Rijk in 1915”

De voorwaarden omtrent het vervoer vanuit Jerevan naar Amsterdam en de bevestiging van de gevelsteen op de muur van de Surp Hoki Kerk op de hoek van de Krom Boomssloot en de Keizerstraat, zijn reeds besproken met transportbedrijf GMG LLC (Jerevan) en Snoep & Vermeer BV (Amsterdam).

De totale kosten van het project, inclusief het houwen, transport en bevestiging van de gevelsteen, zijn begroot op 12.000 euro.

De Surp Hoki Kerk in Amsterdam is een van de oudste Armeense kerken in West-Europa. Al meer dan 300 jaar wordt binnen haar muren ons geloof, hoop, liefde en medeleven overeenkomstig de overtuigingen en tradities van ons volk gekoesterd. Wij zijn ervan overtuigd dat in u geen enkele twijfel bestaat over de rechtvaardigheid en rechtmatigheid van het plaatsen van een gedenkteken in de stad Amsterdam voor de slachtoffers van de Armeense. Tevens zijn wij van mening dat ieder lid van de Armeense gemeenschap van Amsterdam en omgeving in het bijzonder, en de Armeense gemeenschap van heel Nederland in het algemeen, naar vermogen zou moeten deelnemen aan de verwezenlijking van dit project. Dat is onze plicht tegenover de onschuldige slachtoffers.